Hydroponika postrzegana jest jako innowacyjna forma uprawy bezglebowej, ekologiczna, idealna dla miast rozwijających się z zasadami zrównoważonego rozwoju. Należy zaznaczyć, iż uprawy bezglebowe nie są rodzajem upraw nowoczesnych. Były już stosowane dawniej m.in. w ogrodach wiszących królowej Babilonii Semiramidy, a także przez Azteków. Uprawy bezglebowe są także stosowane przez Stacje Kosmiczne i cieszą się dużym powodzeniem.
Co to jest hydroponika?
Hydroponika to uprawa bezglebowa zwana uprawą „w wodzie”, która polega na tym, że korzenie rośliny znajdują się w naczyniu wewnętrznym z tworzywa sztucznego, które wypełnione jest np. keramzytem lub perlitem. Podłoże musi być odpowiednio dostosowane do uprawianych roślin, chodzi głównie o jego wagę i grubość. Ważny jest także odczyn roztworu (pH) i podłoża, aby był odpowiedni dla uprawianej rośliny. Pojemniki (donice) do upraw hydroponicznych składają się z dwóch pojemników: zewnętrznego i wewnętrznego. Pojemnik zewnętrzny jest wykonany z materiału, który nie przepuszcza wody. Może być z ceramiki, szkła, lub tworzywa sztucznego. Nie zaleca się stosowania pojemników przeźroczystych, gdyż dopływ światła umożliwia rozwój glonów, a także ma negatywne oddziaływanie na wzrost korzeni roślin. Zaleca się, aby pojemnik zewnętrzny wraz z otworem (umożliwia uzupełnianie wody) miał kształt cylindryczny lub kulisty, co stwarza optymalne warunki do rozwoju korzeni (odpowiednia ilość miejsca i dobre warunki do rozpuszczenia pożywki). Pojemnik wewnętrzy musi być wyposażony w otwory, które umożliwią przerastanie korzeni, a także będą przepuszczały wodę. Ważne jest, aby przy zamontowaniu pojemnika wewnętrznego w pojemniku zewnętrznym zwrócić uwagę na to, żeby pojemnik wewnętrzny nie miał styczności z dnem. Do upraw hydroponicznych zaleca się stosować specjalne nawozy w postaci tabletki.
Uprawy glebowe kontra uprawy bezglebowe
W poszukiwaniu lepszych rozwiązań do produkcji żywności ekologicznej, także na mniejszych powierzchniach, uprawy bezglebowe są szansą w tych aspektach. Ze względu na ekologię, uprawy hydroponiczne np. warzyw zużywają mniej nawozów, a także szybciej rosną i dostarczają dobrej jakości plon. Niestety rolnictwo konwencjonalne ma znaczący negatywny wpływ na środowisko m.in. poprzez proces eutrofizacji wód, co wpływa na zmniejszenie bioróżnorodności krajobrazu. Ponadto jakość otrzymanych produktów jest mniej wartościowa dla zdrowia człowieka. Ważne są także aspekty ekonomiczne. Na początku założenia uprawy hydroponicznej, należy się liczyć z inwestycją finansową, ale w przypadku upraw konwencjonalnych również koszty z dnia na dzień rosną, między inny poprzez duży wzrost cen nawozów azotowych. Tutaj także nasuwa się pytanie, czy uprawy konwencjonalne będą w przyszłości opłacalne dla rolnika? W dzisiejszych czasach widzimy problem globalny związany z nadmiernym wykorzystywaniem środków ochrony i nawozów pochodzenia chemicznego. Stąd też jednym z priorytetowych działań jest poszukiwanie innych rozwiązań produkcji żywności. Do jednych z nich należą uprawy hydroponiczne. Do zalet tego systemu uprawy należy mniejsze zużycie wody i nawozów, co przyczynia się do ochrony środowiska. Otrzymane produkty mają większą wartość zdrowotną, gdyż pobierają mniej nawozów rozpuszczonych w wodzie. Z upraw hydroponicznych otrzymuje się dobrej jakości plony, tzn. rośliny szybko rosną i są dobrze rozwinięte. Należy także zaznaczyć iż mniejszy jest również wzrost chwastów. Ten system uprawy zabezpiecza częściowo przed nadmiernym przenikaniem do roślin metali ciężkich, pestycydów, a także pasożytów z gleby. Rośliny są wysiewane gęsto i nie potrzebują dużo miejsca do wzrostu. W tym systemie uprawy jest możliwość obserwacji wzrostu bryły korzeniowej. Rośliny w systemach hydroponicznych mogą być uprawiane przez cały rok np. rukola, sałata i zioła.
Potencjał hydroponiki w miastach
Miasta w dalszym ciągu rozwijają się i są zamieszkiwane przez coraz większą liczbę ludzi. ONZ szacuje, że 68% ludności na świecie będzie mieszkało w miastach do roku 2050. Zwiększenie populacji w miastach jest także kolejnym wyzwaniem związanym z dostarczaniem dobrej jakości i świeżych warzyw, ziół i owoców. Miasta borykają się z negatywnymi skutkami urbanizacji, dlatego rozwój musi być zdecydowanie z zasadami zrównoważonego rozwoju. W tym celu należy także wprowadzać na szerszą skalę ekologiczne technologie upraw np. systemy hydroponiczne, również na terenach miast. Ten „powrót do natury” jest szansą dla miast na pozyskiwanie zdrowej żywności.
