Szacuje się że co roku na polski rynek wprowadza się około 220 tysięcy ton butelek typu PET. Z tej masy plastiki mniej niż 40 procent podlega recyklingowi. Dzieje się tak między innymi dlatego, że do tej pory nie doczekaliśmy się systemu zwrotu butelek z prawdziwego zdarzenia, a pojawienie się kilku butelkomatów jest odbierane jak wielkie wydarzenie. Sytuacja ma się zmienić wraz z wprowadzenie systemu kaucyjnego, co ma nastąpić w 2025 roku.
Pierwsze butelkomatowe jaskółki
Pierwszy butelkomat w Polsce pojawił się w Krakowie w 2019 r. Wówczas w maszynę o wartości 20 tys. zł została wypożyczony krakowski magistrat. Automat na dwa tygodnie użyczyła firma Grand Technology. Urządzenie przyjęło w tym czasie 15 tys. plastikowych butelek. Z czasem to elitarnego grona miast posiadających takie automaty na swoim terenie dołączyły: Toruń, Warszawa i Wrocław. Ostatnia butelkomaty pojawiły się w Szczecinie. Na jego terenie wybrano pięć lokalizacji: w pobliżu wejścia na kąpielisko Dąbie, w okolicach wejścia na Arkonkę, przy hali Netto Arena, przy wejściu na dworzec PKP (od ul. Owocowej) oraz w sąsiedztwie skateparku Majowe.
Niezależnie od samorządów na taki ruch zdecydowały się sieci handlowe: Kaufland, Carrefour, Biedronka, która postawiła 12 takich automatów oraz lidl. Ten ostatni wystawił w 2022 roku w Poznaniu obok swoich marketów sześć takich urządzeń. Automaty rozstawione w stolicy wielkopolski przyjmują niezgniecione butelki plastikowe PET o pojemności od 0,3 do 3 litrów „z wyłączeniem butelek po produktach mlecznych (takich jak mleko, kefir, jogurt itp.) oraz olejach”. Za każdą sztukę można otrzymać kupon na 5 groszy. Ten kupon rabatowy honorowany jest przy zakupach w sklepach tej sieci
Jak działają i co można zyskać
Zasada działania butelkomatów jest podobna, bowiem są one przeznaczone do odbioru butelek PET o pojemności od 0,5 litra do 2,5 litra. Butelkę należy włożyć do automaty kodem kreskowym do góry. Dzięki temu czytnik w urządzeniu rozpozna wielkość i rodzaj butelki, którą chcemy oddać. W niektórych urządzeniach można wrzucić butelkę z nakrętką, w innych jest osobny, mniejszy otwór na same nakrętki. W zamian za zwrot takiego PET-u można otrzyma punkty w programie lojalnościowym i uzyskać nagrody na przykład w postaci zniżek. Zwykle jedna butelka to 1 punkt. W Szczecinie za 100 zebranych punktów otrzymamy zniżki na imprezy organizowane przez Domu Kultury, przy wejściu na basen. Dodatkowo, w Szczecinie wprowadzona została akcja charytatywna. Zebrane w aplikacji punkty możemy przekazać tutejszemu Schronisku dla bezdomnych zwierząt. Każde 100 punktów, które przekażemy to kwota wsparcia w wysokości 10 zł. W tym przypadku punkty możemy przekazywać także pojedynczo, za każdym razem, gdy skorzystamy z butelkomatu, niezależnie od liczby posiadanych punktów.
Butelkomaty to zwycięski pomysł ze Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego. Całkowity koszt, który obejmował projekty i uzgodnienia, zakup, dostawę i montaż 5 urządzeń wraz z programem lojalnościowym oraz obsługą serwisową w ramach gwarancji przez okres 36 miesięcy to 890 tys. zł. Wykonawcą jest firma R3 Polska Sp. z o.o.
Założenie systemu kaucyjnego
1 stycznia 2025 r. w Polsce ma zacząć obowiązywać system kaucyjny. System ten ma objąć jednorazowe i wielorazowe butelki szklane o pojemności do 1,5 litra, butelki z tworzyw sztucznych do 3 l oraz puszki aluminiowe do 1 l. Ma mieć zasięg ogólnokrajowy i bezparagonowy, czyli klient nie będzie musiał przy zwracaniu opakowania okazać dowodu zakupu. Niewiadomą na razie pozostaje wysokość kaucji co ma zostać określone w rozporządzeniu do ustawy.
Źródło: UM Szczecin, dlahandlu.pl, butelkomaty.pl
