Azot został odkryty w 1772 roku przez Daniela Rutherforda, jest pierwiastkiem chemicznym o liczbie atomowej 7, jego symbol to N. W warunkach normalnych ma postać bezbarwnego i bezwonnego gazu. Azot stanowi ok. 78% ziemskiej atmosfery, jest podstawowym składnikiem powietrza. Poza tym obecny jest w białkach wszystkim form życia, a także w niektórych pokładach gazu naturalnego, węglowodorów oraz w wielu związkach organicznych i nieorganicznych.
Azot jest nietoksyczny, nieznacznie rozpuszczalny w wodzie. Stosunkowo słabo przewodzi ciepło i elektryczność i jest obojętny. Pod wpływem wysokiej temperatury i przy wysokich wartościach ciśnienia azot łączy się z niektórymi metalami reaktywnymi, a także z niektórymi pierwiastkami gazowymi, takimi jak wodór i tlen.
Azot jest pierwiastkiem o bardzo dużym znaczeniu biologicznym. W przypadku roślin odgrywa on dużą rolę w fazie ich wzrostu. Skutkiem niedoboru jest ich wolniejszy przyrost, osłabienie i zahamowanie kwitnienia. Skrajny niedobór azotu może stać się przyczyną żółtawo brązowego zabarwienia fragmentów liści. Nadmiar azotu sam w sobie nie jest dla roślin niebezpieczny, chyba, że towarzyszy mu niedobór fosforu, potasu lub wody.
Pod normalnym ciśnieniem, azot pozostaje obojętny dla organizmów żywych. Przy zwiększonym ciśnieniu, lepiej rozpuszcza się w płynach ustrojowych i tkankach bogatych w lipidy co może prowadzić do objawów zatrucia. Podczas spadku ciśnienia może wydzielać się w postaci pęcherzyków gazu co może skutkować groźną dla życia i zdrowia chorobą kesonową, inaczej dekompresyjną (występuje u osób narażonych na zbyt szybko zmniejszające się ciśnienie zewnętrzne).
Niedobory azotu dają objawy zarówno u roślin, jak i ludzi czy zwierząt. Niedobór może skutkować zachwianiem bilansu azotowego, który ma wpływ na pojawianie się obrzęków i utraty masy ciała. Natomiast długotrwały niedobór może być przyczyną martwicy i marskości wątroby.
Azot pierwiastkowy w stanie ciekłym jest wykorzystywany jako środek chłodzący do uzyskiwania temperatur poniżej –100 °C. Ponadto, w postaci gazowej jest wykorzystywany jako atmosfera ochronna w wielu procesach przemysłowych. Azot jest również niezbędny przy produkcji amoniaku czy tlenków azotu wykorzystywanych do wytwarzania kwasu azotowego, który pełni ważną rolę w przemyśle.
