Rafinacja jest procesem stosowanym w celu oczyszczenia oleju z substancji niekorzystnych pod względem funkcjonalnym i zdrowotnym. W przypadku oleju rafinacja jest konieczna z uwagi na obecność między innymi metali ciężkich. Pozwala ona pozbyć się ołowiu, rtęci, arsenu i kadmu. Poza tym dzięki rafinacji olej zostaje pozbawiony wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, np. benzopirenu. Olej poddany procesowi rafinacji staje się całkowicie bezpiecznym, stabilnym tłuszczem wysokiej jakości. Bez konieczności stosowania konserwantów może być on przechowywany przez długi czas bez wpływu na jego wartość.
Wstępem do rafinacji jest wydobycie oleju z nasion. Stosowana w tym celu jest metoda dwustopniowa. Ziarna są poddawane rozdrobnieniu i prażeniu w temperaturze ok. 100 stopni Celsjusza. Przy kilkukrotnym zastosowaniu wysokiej temperatury, ale także wody i substancji chemicznych, uzyskuje się olej, który następnie jest poddawany odśluzowaniu.
Traci on wówczas fosfolipidy, białko, miedź, magnez, żelazo oraz wapń. Kolejny etap to odkwaszanie, czyli usuwanie wolnych kwasów tłuszczowych za pomocą ługu sodowego.
Wśród właściwości oleju rafinowanego wymienić należy: dłuższy termin ważności, wyższa temperatura dymienia, brak zapachu, brak smaku, a także fakt, że jest źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych i z powodzeniem można używać go do dań zimnych i gorących.
Poza rafinacją tłuszczy, proces ten stosuje się także między innymi przy oczyszczaniu benzyny czy metali. Może być ona realizowana przy zastosowaniu metod fizycznych (jak destylacja czy ekstrakcja) lub metod chemicznych (czyli działania kwasami lub zasadami). Inne metody to metody ogniowe (świeżenie, destylacja, rektyfikacja), metody grawitacyjne (segregacja i likwacja), rafinacja strefowa, a także metoda elektrolityczna.
