W maju minął rok od zainaugurowania programu Lasów Państwowych „Zanocuj w lesie”. Do dyspozycji fanów bushcraftu i survivalu jest obecnie ponad 600 tysięcy hektarów w prawie 430 nadleśnictwach. Już w momencie kiedy program ruszał organizatorzy szacowali, iż udziałem w nim będzie zainteresowanych około 40 tysięcy osób. Pandemia jeszcze zwielokrotniła tę liczbę. Stworzenie takich miejsc to szansa do bliskiego kontaktu z naturą, możliwość obserwacji zwierząt i ucieczki od miejskich trosk.
Pilotaż i zmiany w prawie
Zgodnie z prawem biwakowanie w lesie jest możliwe jedynie w miejscach wyznaczonych przez nadleśniczego, a poza nimi jest prawnie zabronione. Jest to zapisane w ustawie o lasach z 1991 r. gdzie w art. 30 zabrania się biwakowania poza miejscami wyznaczonymi przez właściciela lasu lub nadleśniczego.
By ułatwić dostęp do lasów dla osób, które interesuje survival, lasy uczyniły wyłom i w 2019 r. wprowadziły program pilotażowy udostępniając 65 tys. hektarów lasów, na których wyznaczono 50 miejsc do bushcraftu. Obecnie jest to ponad 600 tysięcy hektarów, przy czym w prawie 50 lokalizacjach funkcjonujących już w okresie pilotażu istnieje możliwość używania kuchenek gazowych.
Zasada działania
Zgodnie z przyjętymi zasadami na terenie 430 nadleśnictw w Lasach Państwowych wyznaczono specjalne obszary leśne, gdzie miłośnicy nocowania w lesie mogą bezpiecznie i bez uszczerbku dla natury uprawiać swoje hobby.
Nocleg w udostępnionym miejscu jest możliwy dla dziewięciu osób na dwie noce. Powyżej przedstawionych norm, należy zgłosić mailowo na adres danego nadleśnictwa proponowaną liczbę osób i dni pobytu, nie później niż 2 dni robocze przed planowanym noclegiem. Zgłoszenie wymaga potwierdzenia mailowego nadleśnictwa, które jest formalnym wyrażeniem zgody na pobyt.
Rekomendowane jest używanie hamaka, płachty biwakowej, a w przypadku namiotu trzeba pamiętać, by nie uszkodzić runa leśnego i nie rozgarniać ściółki leśnej. Co ważne – biwakujący zawsze muszą przywrócić miejsce swojego biwakowania do stanu wyjściowego, czyli przede wszystkim posprzątać po sobie. Winni również przed taka wyprawą zapoznać się z mapą okresowego zakazu wstępu do lasu https://zakazywstepu.bdl.lasy.gov.pl/zakazy/.
Warto też dowiedzieć się, gdzie mogą być prowadzone prace gospodarcze. Na powierzchnie te obowiązuje zakaz wstępu. W okresie jesiennym i zimowym z terminami polowań zbiorowych, które koła łowieckie mają obowiązek podawać do wiadomości gmin, na obszary, na których odbywa się polowanie, również obowiązuje zakaz wstępu!
Wszystkie obszary znajdują się na mapie Banku Danych o Lasach (BDL).
W dolnym menu należy wybrać „Mapy BDL” i potem „Mapa zagospodarowania turystycznego”. Domyślnie włączone są wszystkie warstwy z infrastruktury, ścieżki dydaktyczne oraz obszary pilotażowe, więc należy odhaczyć warstwy „Infrastruktura turystyczna” i „Ścieżki dydaktyczne”, a widoczne będą tylko tereny programu „Zanocuj w lesie”. Szczegóły na stronach nadleśnictw.
Atrakcyjne tereny
W całej Polsce wyznaczono obszary o łącznej powierzchni 623 008,73 ha. Rozmiar poszczególnych fragmentów waha się od 5 830 ha (Nadleśnictwo Świdwin, RDLP Szczecinek) do 23 ha (Nadleśnictwo Dębica, RDLP Kraków).
Wśród terenów udostępnionych do biwakowania znalazły się bardzo atrakcyjne miejsca, między innymi Nadleśnictwo Śnieżka na terenie Rudawskiego Parku Krajobrazowego czy Puszcza Notecka, gdzie co prawda nie wolno rozpalać ognisk i pozyskiwać do tego celu drewna, ale już na terenie Nadleśnictwa Sieraków i Międzychód można używać kuchenek gazowych. Najbliżej Warszawy miejsca do biwakowania znajdują się w Chojnowskim Parku Krajobrazowym na południe od Piaseczna, w kompleksie leśnym w okolicach Otwocka i Karczewa, oraz w okolicach Siestrzeni blisko trasy S8 Warszawa-Katowice. Wśród innych, atrakcyjnych geograficznie terenów, jakie znajdziemy na mapie dla bushcrafterów wymienić należy chociażby kompleks leśny nad samą Zatoką Gdańską na wschód od ujścia Wisły, tereny w Bieszczadach, w Beskidach oraz wzdłuż rzeki Pilicy na południe od Przedborza. W Nadleśnictwie Starogard takie miejsce znajduje się na terenie Bukowca.
Bushcraft i kilka rad
Bushcraft to nic innego jak umiejętność życia w dzikim, naturalnym otoczeniu z wykorzystaniem technik survivalowych i tego, co człowiekowi daje natura. Jeśli ktoś chce być wierny tej idei, powinien materiał na schronienie czy jedzenie znaleźć w lesie. Osoby biwakujące obowiązuje też zasada niezostawiania po sobie śladów (z języka angielskiego) „leave no trace”. To oznacza, że miłośnicy takiej formy wypoczynku muszą po sobie posprzątać, by pozostawić miejsce w stanie, w jakim je zastali. Warto też przed wyprawą zapoznać się z prognozami pogody, mapami zakazów wstępu do lasów i zagrożeń pożarowych oraz komunikatami na stronie danego nadleśnictwa. Nie wolno też wjeżdżać do lasu pojazdami silnikowymi ani zaprzęgowymi.
Jeśli dopiero zaczynamy swoją przygodę z nocowaniem w lesie, najlepiej zabrać jako towarzysza kogoś bardziej doświadczonego i odpoczywać w zgodzie z naturą.
Źródło: Program „Zanocuj w Lesie” GDLP
