Szacuje się, że ponad 90 procent polskich rzek wymaga renaturyzacji, czyli przywrócenia ich do stanu zbliżonego do naturalnego. Rozwiązaniem ma być krajowy programu renaturyzacji wód powierzchniowych, którego głównym celem było zaproponowanie Obszarów Priorytetowych, w których działania renaturyzacyjne powinny zostać zrealizowane w pierwszej kolejności (bazowano w tym zakresie na doświadczeniach zdobytych w trakcie przeprowadzonych badań pilotażowych, którymi objęto 17 przypadków rzecznych, 5 jeziornych i po jednym przypadku dla wód przejściowych i przybrzeżnych).
Jednocześnie w skali kraju przeprowadzono analizę skoncentrowaną na diagnozie problemów i zdefiniowaniu Obszarów Wymagających Renaturyzacji (OWR), którym przypisano potencjalne zestawy działań ukierunkowanych na poprawę wskaźników hydromorfologicznych.
Obecnie Wody Polskie we współpracy z Instytutem Rybactwa Śródlądowego i WWF Polska podjęli się weryfikacji 31 rzek pod kątem występowania przegród poprzecznych, wałów przeciwpowodziowych czy budowli regulacyjnych. Do testów wytypowano 31 rzek zlokalizowanych na obszarze RZGW w Gdańsku i RZGW w Warszawie. Testy metodyki wyznaczania FFR czyli rzek swobodnie płynących opierają się na ocenie ciągłości hydromorfologicznej rzeki w trzech głównych aspektach: ciągłość podłużnej (weryfikacji czy istnieją bariery poprzeczne, które zakłócają migrację ryb i transport rumowiska), ciągłości poprzecznej (weryfikacji czy rzeka jest połączona z terenami zalewowymi i czy ma naturalną możliwość rozlewania się) i ciągłości pionowej (weryfikacji czy istnieją umocnienia dna zaburzające naturalne procesy hydrologiczne).
W ramach analiz 6 odcinków rzek uzyskało status rzek swobodnie płynących FFR. Wśród nich znalazły się Kalniczk, Tążyna, Drybok, Dopływ z Kolonii Stare Siedliska, Zborowianka oraz Wołkowyjka.
Wyniki wskazują, jak wymagające są kryteria swobodnego przepływu i jak dużą rolę odgrywają przegrody poprzeczne, wały przeciwpowodziowe i przekształcenia hydromorfologiczne w tej kwestii.
Zadanie to wpisuje się w program wyznaczania rzek swobodnie płynących rzek swobodnie płynących i jest on realizowany w ramach Nature Restoration Law – kluczowego elementu Strategii UE w zakresie różnorodności biologicznej oraz przywracania zdegradowanych ekosystemów, w szczególności tych o największym potencjale wychwytywania i magazynowania dwutlenku węgla oraz zapobiegania i ograniczania skutków klęsk żywiołowych. Efektem tego przedsięwzięcia ma być odtworzenie 25 000 km swobodnie płynących rzek.
W najbliższych latach Wody Polskie planują objąć pracami renaturyzacyjnymi co najmniej 1491 km rzek i 322 barier migracyjnych w ramach 22 zadań o szacunkowej wartości 600 mln zł. Dodatkowe zadania o wiodącym charakterze renaturyzacyjnym znajdują się również w Programie planowanych inwestycji w gospodarce wodnej Wód Polskich. To ważny krok nie tylko w kierunku wypełnienia przez Polskę unijnych wymogów, ale też dla ochrony i renaturyzacji polskich rzek.
Źródło: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
