Ekodoradcy to specjaliści w dziedzinie ochrony środowiska pracujący na co dzień w gminach. Głównym celem ich działań jest podnoszenie świadomości mieszkańców na temat ochrony powietrza oraz wspieranie działań proekologicznych. Ich głównym zadaniem jest prowadzenie punktów informacyjnych programów termomodernizacyjnych, akcji promocyjnych oraz pomoc mieszkańcom w przygotowaniu wniosków i otrzymanie dotacje z takich programów jak: „Czyste Powietrze”, „Moje Ciepło” czy „Mój Prąd”.
To również przekazywanie informacji dotyczących deklaracji o źródłach ciepła (CEEB) – obowiązujących terminach, formach i zasadach jej składania oraz terminach obowiązywania uchwał antysmogowych i obowiązku wymiany starych kotłów węglowych w poszczególnych regionach kraju. Ponadto zajmują się edukacją ekologiczną mieszkańców, tych starszych, ale i najmłodszych. Organizują spotkania, prelekcje w szkołach oraz stoiska edukacyjno-ekologiczne podczas wydarzeń gminnych.
W większych gminach dla ekodoradców tworzone jest osobne stanowisko przy wydziałach ochrony środowiska. Tak stało się między innymi w Oświęcim, w którym to mieście realizowany jest projekt: „Ekodoradca. Wdrożenie Programu ochrony powietrza w gminie Oświęcim” dofinansowany ze środków Unii Europejskiej. Planowane dofinansowanie to kwota 490 008,18 zł. Wkład własny gminy Oświęcim 86 472,03 zł. Realizacja projektu planowana jest od lipca 2024 r. do czerwca 2027 roku.
W mniejszych samorządach jeden doradca obsługuje ich kilka. Tak jest między innymi w przypadku ekodoradców subregionu północnego województwa śląskiego. Są to tylko trzy osoby, z których każda działa w 8 lub 9 gminach z tego regionu województwa śląskiego.
Na utworzenie takiego stanowiska samorządu mogą otrzymać wsparcie finansowe. Przykładem może być decyzja Zarządu Województwa Małopolskiego, który zdecydował o dofinansowania 27 zadań do Programu Ochrony Powietrza, – Funkcjonowanie ekodoradców w gminach. Wartość przyznanego wsparcia to ponad 12 mln zł.
Gminy, które otrzymały wsparcie na dofinansowanie projektów to: Łukowica, Rabka-Zdrój, Limanowa, Miechów, Bolesław, Szczurowa, Lipinki, Gródek nad Dunajcem, Iwanowice, Tomice, Kamionka Wielka, Siepraw, Łapanów, Korzenna, Radgoszcz, Czchów, Chrzanów, Jodłownik, Mszana Dolna, Bukowno, Mędrzechów, Uście Gorlickie, Nowy Sącz, Raba Wyżna, Tokarnia, Biecz i Łososina Dolna.
W województwie śląskim na zatrudnienie ekodoradców można otrzymać wsparcie z programu „Śląskie. Przywracamy błękit”. Projekt współfinansowany jest z Programu LIFE Unii Europejskiej – program działań na rzecz środowiska i klimatu oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Niedawno samorząd województwa mazowieckiego podjął decyzję o stworzeniu sieć ekspertów, którzy doradzą i pomogą przy wymianie źródeł ciepła. W regionie płockim ekodoradcy będą pracować w 14 gminach.
„Nasi eksperci służą pomocą i wsparciem. Nie są handlowcami. Nie będą więc namawiać do wyboru konkretnego producenta czy urządzenia grzewczego. Ich głównymi zadaniami jest doradztwo i edukacja. Udzielą informacji i rozwieją wątpliwości m.in. z obszaru prawa, finansów, technologii, ochrony powietrza, OZE. Co ważne, będą też mobilni i zostaną wyposażeni w niezbędny do kontroli palenisk sprzęt” – podkreśla marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik.
Sieć ekodoradców jest tworzona w ramach projektu „Mazowsze bez smogu”, który uzyskał ponad 132 mln zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza, a samorząd województwa mazowieckiego wraz z gminami partnerskimi w ramach środków własnych przeznaczy na ten cel ponad 37 mln zł. Projekt będzie realizowany do końca 2028 r. Bierze w nim udział 98 gmin. W regionie płockim są to gminy i miasta: Gąbin, Gostynin (miasto i gmina), Łąck, Mochowo, Nowy Duninów, Pacyna, Płock, Sanniki, Sierpc, Słubice, Stara Biała, Staroźreby, Szczawin Kościelny. Łączna wartość działań realizowanych przez gminy z tego terenu w ramach projektu to ponad 17,4 mln zł, z czego prawie 14,8 mln zł to unijne dofinansowanie.
Poza tym unijnym projektem samorząd Mazowsza realizuje trzy programy wsparcia: „Mazowsze dla czystego powietrza” i „Mazowsze dla czystego ciepła” i „Mazowsze dla klimatu”. W tym roku przekaże na nie łącznie blisko 33 mln zł. Pieniądze posłużą realizacji proekologicznych projektów i działań w mazowieckich gminach i powiatach.
Źródła: subregion-polnocny.pl, mazovia.pl, UM Oświęcim
