Lasy społeczne stają się jedną z form ochrony terenów zielonych dlatego, że właśnie w nich gospodarka leśna jest ukierunkowana na utrzymanie walorów krajobrazowych i przyrodniczych, i stawiana wyżej niż pozyskiwanie drewna. Zgodnie z Zarządzeniem Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych nr 58 z dnia 5 lipca 2022 r. takie lasy powinny zostać wyznaczone w bliskim lub bezpośrednim sąsiedztwie osiedli mieszkaniowych czy wzdłuż głównych szlaków, na których koncentruje się ruch rekreacyjny. Tam gdzie spacerujemy, uprawiamy sport lub bawimy się z dziećmi.
Gdzie powstają?
Miejsca gdzie mieszkańcy zabiegają o ustanowienie lasów społecznych jest wiele, żeby wymienić lasy w zachodnio-południowej części Bydgoszczy. Chodzi o lasy znajdujące się w zarządzie Nadleśnictwa Bydgoszcz, a sąsiadujące z Miedzyniem, Prądami, Błoniem, Glinkami, Wyżynami, Kapuściskami i Łęgnowem. Ostatnio z petycją skierowaną do Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz zespołu ds. lasów społecznych dla aglomeracji Warszawy zwrócili się aktywiści z okolic Warszawy. Chodzi o uznanie kompleksów leśnych: Lasy Chotomowskie, Lasy Legionowskie, Las Buchnik w gminie i nadleśnictwie Jabłonna za lasy społeczne zgodnie z decyzjami Ministerstwa Klimatu i Środowiska w sprawie wzmocnienia ochrony lasów o wiodącej funkcji społecznej wokół aglomeracji warszawskiej.
Wybór akurat tych obszarów nie jest przypadkowy, bowiem to one znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie warszawskiej aglomeracji i z racji swojego położenia są łatwo dostępne dla mieszkańców stolicy. Wszystkie wymienione lasy są skomunikowane z miastem koleją KM/SKM lub podmiejskimi autobusami ZTM. We wszystkich trzech wskazanych lasach przygotowane są turystyczne szlaki piesze, rowerowe oraz ścieżka MTB. Na terenie lasów organizowane są wydarzenia o charakterze rekreacyjnym, sportowym amatorskim, jak również w randze profesjonalnej rywalizacji, szczególnie często odbywają się regularne treningi biegowe, nordic walking oraz grup MTB.
„Uważamy, iż powołanie lasu społecznego jest strategicznym krokiem, który przyniesie długoterminowe korzyści ekologiczne, społeczne i ekonomiczne dla osób zamieszkujących przede wszystkim północną część aglomeracji Warszawy. Wierzymy, że wspierając tę inicjatywę, przyczyniamy się do ochrony środowiska, ale także inwestujemy w dobrobyt mieszkańców i przyszłych pokoleń. Mając świadomość konsekwencji powołania lasów społecznych uważamy, że w lasach aglomeracyjnych bilans zysków i strat jest zdecydowanie na korzyść ich utworzenia. Dlatego zamiast pytać, ile stracimy, jeśli zaprzestaniemy traktować te lasy jako źródło surowca powinniśmy zapytać jak dużo stracimy, jeśli nie przestaniemy ich w ten sposób wykorzystywać” – napisali autorzy petycji. Wśród konkretnych korzyści wskazuje się m.in. korzyści zdrowotne, społeczne i edukacyjne, korzyści środowiskowe w postaci zachowania bioróżnoroności, ochrona przed powodziami zachowanie retencji, redukcja CO₂ i poprawa jakości powietrza, bowiem okoliczne lasy dla warszawskiej aglomeracji są naturalnym i darmowym filtrem usuwającym zanieczyszczenia z powietrza.
Ochronne, Komunalne, Społeczne
Ze względu na korzyści jakie niesie nam sąsiedztwo lasów możemy mówić zarówno o lasach gospodarczych (użytkowych), jak i tych które służą nie tylko jako dostawca surowca drzewnego. W tym przypadku możemy wymienić lasy ochronne, komunalne oraz coraz społeczne.
Lasy ochronne w Polsce są zdefiniowane w art. 15 Ustawy o lasach. Do lasów ochronnych zaliczane są te, które spełniają określone funkcje ekologiczne i społeczne, takie jak ochrona gleby przed zmywaniem lub wyjałowieniem, powstrzymywanie osuwania się ziemi, ochrona zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, oraz regulacja stosunków hydrologicznych w zlewni i na obszarach wododziałów. Decyzje o uznaniu lasu za ochronny lub o pozbawieniu go tego statusu w przypadku lasów stanowiących własność Skarbu Państwa podejmuje minister środowiska, natomiast w odniesieniu do pozostałych lasów – starosta, po uzgodnieniu z właścicielem lasu i po zasięgnięciu opinii rady gminy.
W takich lasach jest prowadzona gospodarka leśna, ale podlega ona ograniczeniom opisanym w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 25 sierpnia 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu uznawania lasów za ochronne oraz szczegółowych zasad prowadzenia w nich gospodarki leśnej.
Kolejną forma ochrony może być tworzenie lasów komunalnych. Tworzenie lasów miejskich w Polsce zależy w pierwszej kolejności od woli i aktywności lokalnych samorządów. Wśród miast, które mają taki własne obszar zielony można wymienić Bydgoszcz, w którym samorząd sprawuje piecze nad 157 hektarami lasów miejskich, największym miejskim terenem lasów zarządza Leśny Park Kultury i Wypoczynku. W granicach Poznania znajduje się ponad 4000 ha gruntów leśnych, z czego ponad 2500 ha stanowią lasy komunalne. Obecnie lasy w Warszawie zajmują blisko 8 tys. ha, co stanowi około 15% powierzchni miasta.
Konsultacje w ministerstwie
24 maja upłynął termin zgłaszania akcesji do zespołu lasów społecznych. Celem prac zespołów jest opracowanie szczegółowych propozycji obszarów lasów o wiodącej funkcji społecznej. Zgodnie z poleceniem ministry Hennig-Kloski zespoły regionalne mają powstać dla lasów Warszawy, Krakowa, obszaru Gdańsk-Sopot-Gdynia, Wrocławia, Łodzi, Poznania, Katowic, obszaru Bydgoszcz-Toruń i Szczecina.
W skład każdego z zespołu mają wejść: przedstawiciele ministerstwa, Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, po jednym przedstawicielu z każdego nadleśnictwa z danego obszaru, przedstawiciele właściwych gmin, powiatów i województw, przedstawiciel Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz osoby z Zakładów Usług Leśnych, lokalnych nabywców przemysłowych drewna, Instytutu Badawczego Leśnictwa i przedstawiciel Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. Przewidziano także sześć miejsc dla organizacji społecznych z regionu.
Źródło: petycjeoneline.com, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, modrzew.org.pl
