Zgodnie ze znowelizowaną ustawą – Prawo ochrony środowiska – miasta mające co najmniej 20 tys. mieszkańców mają obowiązek opracowania Miejskiego Planu Adaptacji (MPA) do zmian klimatu. Przepis obowiązuje od 11 stycznia 2025 roku i wskazuje, do jakich działań miasta muszą się przygotować w tym zakresie. Zgodnie z tymi wytycznymi dokument ten będzie musiał zawierać: część analityczną, koncepcję zagospodarowania na terenie miasta wód opadowych i roztopowych będących skutkiem opadów atmosferycznych, zbiór danych przestrzennych, część programową, wskazanie sposobu wdrażania planu oraz wnioski i rekomendacje.
Co MPA powinien zawierać
Musi więc zawierać między innymi koncepcję zazieleniania oraz pomysł, w jaki sposób zagospodarować wody opadowe i roztopowe, a także konkretne cele i działania adaptacyjne. Ma to na celu stymulowanie samorządów w kierunku działań zmierzających do rozwoju retencji i zwiększenia powierzchni obszarów zielonych w miastach.
Dziś prawie 60% Polaków mieszka w miastach, gdzie skutki zmian klimatu są najbardziej odczuwalne. Według analiz ekspertów z Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB), ekstremalne zjawiska pogodowe powodują w Polsce straty sięgające średnio 6 mld zł rocznie, a łączne koszty z ostatnich dwóch dekad wyniosły około 115 mld zł.
Ustawa określa, że przy zakładaniu terenu zieleni należy wykorzystywać w pierwszej kolejności zasoby przyrodnicze terenu, w tym zachować istniejącą roślinność rodzimą, oraz zapewnić, aby powierzchnia biologicznie czynna zajmowała – w miarę możliwości – co najmniej 90 proc. powierzchni tego terenu zieleni, z wyłączeniem terenów, w odniesieniu do których obowiązują ograniczenia wynikające z przepisów odrębnych.
Zgodnie ze wskazaniami Ministerstwa Środowiska MPA ma opierać się na wnioskach z analizy zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych, występujących na terenie miasta, a także na scenariuszach prognozowanych zmian klimatu oraz analizie ryzyka i szans, które z tych zmian wynikają. W programowej części dokumentu pojawi się opis celów i działań adaptacyjnych oraz sposobu ich wdrażania. Częścią MPA będą również dwie koncepcje: zazieleniania miasta oraz zagospodarowania wód opadowych i roztopowych na jego terenie. Dokument będzie musiał zawierać zasady monitorowania jego realizacji, by można było stwierdzić, czy samorząd prowadzi skuteczną politykę adaptacyjną, czy nie.
Co dwa lata władze miejskie będą tworzyły raport z monitorowania wdrażania MPA i przekazywały go do Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego, podległego Ministerstwu Klimatu i Środowiska. MPA będzie aktualizowane nie rzadziej niż raz na 6 lat.
Niektóre miasta już mają
Obecne przepisy dokładnie wskazują, co taki plan powinien zawierać. Nie znaczy to jednak, że wcześniej miasta nie tworzyły swoich dokumentów. Z informacji zamieszczonej na stronie https://www.gov.pl/web/klimat/nowy-system-planowania-adaptacji-miast-do-zmian-klimatu wynika, że w latach 2017–2019 ówczesne Ministerstwo Środowiska zrealizowało projekt pilotażowy, z którego powstały 44 dokumenty dla największych miast.
Te gminy, które już posiadają MPA, jeśli został on decyzją radnych uznany za obowiązujący dokument strategiczny, powinny go przekazać do Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego, który stworzył system Monitoringu Miejskich Planów Adaptacji (system mMPA), dostępny pod adresem https://mmpa.ios.gov.pl/
Miasta, które nie posiadają miejskiego planu adaptacji do zmian klimatu, muszą go opracować do końca 2027 roku. Równocześnie gminy będą miały obowiązek informowania mieszkańców o projektach miejskich planów adaptacji przed ich skierowaniem do postępowania.
Nowelizacja wprowadza też zmiany do ustawy o samorządzie województwa. Chodzi o obowiązek wskazania w strategiach rozwoju województwa celów klimatyczno-środowiskowych oraz określenie działań na rzecz ochrony klimatu i działań adaptacyjnych do zmian klimatu. Podobne zmiany dotyczą ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim.
Wnioski i rekomendacje z MPA będą musiały być uwzględnione przy tworzeniu i aktualizacji strategii, planów ogólnych oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo, dla inwestorów oraz organów prowadzących ocenę oddziaływania na środowisko, doprecyzowano w ustawie zagadnienia związane z analizą podatności (narażenia oraz odporności) przedsięwzięcia na zmiany klimatu, która powinna zostać przeprowadzona na etapie oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko.
Źródło: gov.pl
